» » Quá trình hình thành nhân cách con người

“Ba mẹ sinh con”, nhưng “trời không sinh tính”. Đúng vậy, nhân cách con người hình thành dưới sự tác động của nhiều yếu tố. Bàn về vấn đề này cũng như vai trò của mỗi người trong quá trình hình thành nhân cách, Giêm A-len nói: “Con người ta sớm muộn gì cũng nhận thấy rằng chính họ là người làm vườn cho tâm hồn và là đạo diễn cho cuộc đời họ”. Đây là nhận định vô cùng đúng đắn.

 Laughing"Làm vườn”, theo nghĩa đen, là hoạt động cắt tỉa những gì thừa thãi và giữ lại cũng như tu bổ những gì đẹp đẽ để có được khu vườn ưng ý. Ở đây, “làm vườn” là quá trình loại bỏ những thói quen, suy nghĩ xấu và giữ lại, trau dồi những đức tính tốt đẹp để có được một nhân cách phù hợp với các chuẩn mực của xã hội – một nhân cách đẹp. Và “đạo diễn” trong câu nói của Giêm A-len có vai trò vô cùng quan trọng với cuộc đời, cũng giống như với một bộ phim, là phải điều tiết, sắp xếp và chịu trách nhiệm... Như vậy, qua việc hiểu rõ câu nói của G.A-len, ta thấy được tầm quan trọng của mỗi người với chính cuộc đời họ.

Các yếu tố tác động đến con người là vô số, ta nên chia chúng thành hai loại: chủ quan và khách quan. Các yếu tố khách quan là những hành động, tư tưởng đến tự bên ngoài, như: thói quen hút thuốc, thói quen nói tục, lối suy nghĩ cực đoan,... Và như ông cha ta đã dạy từ ngàn xưa: “Ở bầu thì tròn, ở ống thì dài”, môi trường bên ngoài sẽ ảnh hưởng đến nhân cách của mỗi người một cách thầm lặng và hiệu quả. Thuộc về chủ quan chính là bản ngã, là ý chí của chính chúng ta. Và chính ý chí mới là yếu tố then chốt, ý chí sẽ tạo nên quá trình “làm vườn” ở mỗi người. Tức là, trước muôn vàn yếu tố từ bên ngoài, con người ta hoàn toàn có quyền quyết định việc dung nạp hay bài trừ những yếu tố đó, nhằm giữ lại cái tốt cho mình và loại bỏ cái xấu.

Nhưng làm được điều nói trên là vô cùng khó. Bởi cái tốt, từ những gì đơn giản nhất, đều phải qua quá trình tu tâm dưỡng tính mới có được. Còn những thói xấu thường bắt nguồn từ những nhu cầu tầm thường và luôn đi cùng tính ích kỉ nên việc hình thành và lây nhiễm là rất dễ. Hãy lấy một ví dụ thật gần chúng ta - thói quen chửi thề của người Huế: hầu hết trẻ con khi vừa biết phát âm rõ ràng thì trong mỗi câu nói của chúng đã có từ “ĐM”, và có những cụ già tóc bạc da mồi vẫn chưa bỏ được thói quen này. Nhưng trong cuộc sống vẫn có không ít tấm gương “ở gần bùn mà không tanh mùi bùn”. Từ đó thấy rằng, nếu ta có ý chí và nhận thức, ta sẽ là người làm vườn giỏi, ta sẽ có được nhân cách đẹp.

Hãy mở rộng vấn đề một chút. Không phải ngẫu nhiên mà trong hệ thống lí luận của con người xuất hiện phạm trù “giáo dục”. Đây là một yếu tố khách quan mang tính tốt đẹp. Cụ thể, thầy cô, cha mẹ có thể giúp con em mình biết nhận thức cái tốt, loại bỏ cái xấu cũng như dạy chúng biết chịu trách nhiệm từ những gì đã làm. Như thế, mỗi người không nên chỉ biết làm vườn cho mình, mà phải cùng chung tay thể hiện, truyền bá sự tốt đẹp ra xung quanh, nhằm tạo một xã hội văn minh toàn diện.

Nếu là học sinh, hãy tự nhận thức rằng đây là giai đoạn quan trọng của cuộc đời, những gì xấu, tốt đều rất dễ nhiễm phải hay luyện được. Vì thế, hãy biết tự tu rèn để có được nhân cách đẹp.

Qua đây, tôi mong không chỉ học sinh, người trẻ, mà tất cả mọi người hãy không ngừng phấn đấu cho nhân cách của mình. Cùng với đó là việc đánh giá đúng vài trò của cá nhân, của ý chí trong mọi việc.


Chia sẻ